Verborgen Nazaré e-biketocht: Romeinse kapel & vulkanische heuveltop

Drie uur, 25 kilometer, en het ruwe verhaal van vijftienhonderd jaar van dit stuk kust. De fiets is de eenvoudigste manier om te verbinden wat lastig met de auto bereikbaar is: een Visigotische kerk op een onverhard pad, een vulkanische heuvel die zeelui als baken gebruikten, en het middeleeuwse bergkamstadje waar het moderne Nazaré uit is gegroeid.

De route in vorm

Je vertrekt vanaf de boulevard op een e-bike. De meeste rijders kiezen een instap-model met een Bosch Active Line motor, comfortabel voor iedereen die het afgelopen jaar op een stadsfiets heeft gezeten. De eerste klim is de korte naar Sítio, het kerkje op de landtong boven Nazaré waar de kabelspoorbaan eindigt. Vandaar is het zacht golvend op rustig asfalt en aangestampt gravel landinwaarts door het dennenbos van Mata Nacional do Pedrógão, met één korte onverharde sectie naar Ponte das Barcas. Totale klim is zo’n 200 meter verdeeld over de drie uur, en de e-ondersteuning maakt er een vlak-aanvoelende rit van.

São Gião — de zeldzame kerk

De eerste echte stop is die welke de meeste bezoekers van Nazaré nooit zien. De Igreja de São Gião staat alleen aan het einde van een boerenpad in de parochie Famalicão, omringd door olijfbomen en de af en toe grazende geit. Hij dateert uit de zesde of zevende eeuw: pre-romaans, gebouwd in Visigotische stijl, en een van een handvol religieuze gebouwen van die leeftijd die nog op het Iberisch schiereiland staan. De hoefijzerbogen binnen, de bewerkte kalkstenen blokken, het eenvoudige kruisvormige plan: dit is waar de romaanse stijl uit is gegroeid, drie of vier eeuwen voordat de romaanse stijl er was. In 1986 werd het een Monument van Nationaal Belang verklaard en gerestaureerd. Er is geen kassa. De meeste dagen ben je er alleen.

Monte de São Bartolomeu

Vanuit São Gião rij je naar de voet van de Monte de São Bartolomeu, een vulkanische heuvel van 156 meter die opduikt uit het dennenbos van Pinhal de Leiria. Magmatisch van oorsprong is het kilometers in de omtrek het enige stuk mediterraans struikland: kurkeik, aardbeiboom, mastiek. Zeelui gebruikten hem als baken vanaf 35 kilometer uit de kust. De kapel op de top is klein — een enkel schip, een altaar, een sacristie — en verbonden met de legende van Onze-Lieve-Vrouw van Nazaré via de relieken die de heuvel zijn dubbele naam gaven (São Brás en São Bartolomeu). Op 3 februari elk jaar markeert de bedevaart het begin van Carnaval. De rest van het jaar deel je de top misschien met een torenvalk of twee.

Pederneira — het stadje vóór Nazaré

De laatste stop is Pederneira, het middeleeuwse bergkamstadje op de klif boven de moderne Nazaré-boulevard. Vóór de zeventiende eeuw kwam de Atlantische Oceaan tot aan de voet van deze heuvel en woonden de vissers hier. Pederneira was, na Alcobaça, het meest bevolkte stadje van de regio. Toen de zee zich terugtrok, liepen ze hun boten naar het nieuwe strand beneden en holde het bovenstadje uit. Wat overblijft is het Largo de Pederneira: een witgepleisterde parochiekerk, een voormalig Misericórdia-hospitaal en een uitzichtspunt dat je op ooghoogte met de meeuwen brengt. De kapelklok luidt om twaalf uur en je hoort hem overal in de oude stad.

Tijd van de dag en tijd van het jaar

Een vroege start is de stillere. São Gião is op zijn best met laag licht door de oost-ramen, en het dennenbos onderweg ruikt nog naar hars van de nachtelijke dauw. Later rijden brengt je rond de tijd dat de wind van zee komt bij São Bartolomeu, wanneer het panorama het verst opent. Jij en de gids spreken de starttijd af bij de boeking. Van lente tot oktober is de sweet spot. Helm, oogbescherming en water zijn inbegrepen. Neem een laag mee voor São Bartolomeu: hij ligt open en de wind stopt niet. Privégroep, één lokale gids, tempo en tijd bij elke stop bepaald door de rijders.