UNESCO klooster Alcobaça: e-bike dagtocht vanuit Nazaré

De cisterciënzers kozen dit dal niet voor niets. De Alcoa stroomt er koel doorheen. De bodem houdt water vast. De heuvels zijn zacht genoeg om te bewerken en steil genoeg om beschut te voelen. Acht eeuwen later is hetzelfde dal nog steeds even logisch, en als je het fietst, vertelt de geografie zichzelf. Dit is een begeleide e-biketocht vanuit Nazaré landinwaarts naar het op de UNESCO-lijst staande klooster van Alcobaça: 35 kilometer, ongeveer 300 hoogtemeters, een hele dag met de fiets als ingang in plaats van als hoofdzaak.

De weg landinwaarts

Je verlaat Nazaré klimmend weg van de kust, en de lucht verandert vrijwel meteen. Het zout valt weg en de eucalyptus komt erin. Je rolt voorbij Famalicão da Nazaré en de lange, goed onderhouden appelboomgaarden in die de aanloop naar Alcobaça markeren. Maçã de Alcobaça is de plaatselijke herkomstaanduiding, en in de nazomer ruiken de boomgaarden precies naar het fruit. Het grootste deel van de route is rustig landasfalt, met een paar stukken boerenweg waar de ondergrond grindig wordt. De klimmen zijn matig, en op een e-bike met een Bosch-motor onder je lezen ze als makkelijk.

Je gids komt uit de regio. Het tempo is dat van de groep, geen vast schema. Wil je stoppen waar het dal zich opent en er tien minuten naar kijken, dan stop je. De starttijd wordt bij de boeking afgesproken met de gids, wat in de zomer telt, wanneer een eerdere vertrektijd de klim uit Nazaré comfortabel houdt.

In het klooster

Het Mosteiro de Santa Maria de Alcobaça werd in 1153 gesticht door de eerste koning van Portugal, D. Afonso Henriques, als geschenk aan de cisterciënzerorde. Het werd een van de belangrijkste kloosters van middeleeuws Europa en is sinds 1989 ingeschreven als UNESCO-werelderfgoed. Je zet de fietsen op slot en loopt naar binnen.

Het schip is lang, smal en bijna volledig zonder versiering. Cisterciënzer discipline in steen. Het licht is grijswit en de temperatuur zakt enkele graden zodra je binnenstapt. De steen van het pandhof blijft koel in augustus. In het dwarsschip staan de tombes van koning Pedro I en Inês de Castro tegenover elkaar, zo uitgehakt dat ze elkaar als eerste zullen zien op de dag van de opstanding. De keuken, tegen het einde van het bezoek, heeft een stenen geul door de vloer die water van de Alcoa afleidt om de werkbladen te wassen en afval naar buiten te voeren. Het is het soort praktische, mooie techniek waar de monniken uitmuntend in waren.

De tuin, het kasteel en de lunch

Achter het klooster ligt de Jardim do Amor op het samenvloeiingspunt van de Alcoa en de Baça, de twee kleine rivieren die de stad de tweede helft van haar naam geven. De tuin is opgebouwd rond het verhaal van Pedro en Inês, met kluisjes in de muren waarin geschreven beloftes zitten. Mensen komen, schrijven, gaan, keren jaren later terug. Vanaf daar is het een korte klim naar het Castelo de Alcobaça: een heuveltop fort uit de Moorse tijd, grotendeels in ruïnes, dat de cisterciënzers later voor de verdediging gebruikten. Vanaf de muur zie je de rode daken van Alcobaça, de witte gevel van het klooster en de boomgaarden die naar het zuiden lopen.

De lunch is optioneel en kost 20–25 euro per persoon extra. De gebruikelijke stop is een klein dorpsrestaurant dat de gids kent. Portugees rundvlees, T-bone of picanha, op houtskool gegrild, een glas rood. Het soort lange lunch dat de middag beter maakt, niet slechter.

De rit naar huis

De terugweg daalt zachtjes terug naar de kust. De wind in dit dal volgt de rivieren in de middag meestal westwaarts, wat betekent dat het laatste uur meestal lichter aanvoelt dan het eerste. Wanneer je de laatste bergkam vóór Nazaré oversteekt, verschijnt de Atlantische Oceaan weer onder je, vlak in de ochtenddamp en in de loop van de middag opgebroken in witte lijnen. Je eindigt waar je begon, met de fiets ingeleverd, de benen warm, en een middag aan context in je hoofd voor wat je in het klooster zag.