Zilverkust gravel epic: 80 km Nazaré naar Óbidos-lagune

Tachtig kilometer zuidwaarts op gravel, eindigend waar de Óbidos-lagune zich opent in de Atlantische Oceaan, de lucht naar laagwaterzeewier en dennenhars ruikend. Een lange, langzame dag. Niet omdat de kilometers zwaar zijn, maar omdat de stops het punt zijn. Dinosaurussporen in Jurassisch kalksteen. De schelpvormige baai bij São Martinho do Porto. De twaalfde-eeuwse Capela de Santa Ana boven Salir do Porto. Een wetland bij Foz do Arelho waar reigers op de pijlerpalen staan en flamingo’s in de winter over de lagune drijven. Privé begeleide graveltocht, één lokale gids, alleen jouw groep, gereden in het tempo dat de dag laat landen.

De fietsen en de ondergrond

Dit is de gravelroute, gereden op Irondeer gravelbikes met 38c-banden. Comfortabel op asfalt, stabiel op hardpack, prima op de stukken duinpad en bospad ertussenin. Verwacht een mix: rustige kustweg voor het eerste stuk uit Nazaré, daarna stukken gravel en oude boerenwegen landinwaarts door het kalksteengebied, daarna fietspad en oever langs de lagune. Tachtig kilometer, ongeveer 780 m klimmen verspreid over de dag. Eerlijke afstand. Je zult het voelen bij Foz do Arelho, maar nooit meedogenloos, omdat we goed stoppen.

Serra da Pescaria en de Salgado-duinen

Ten zuiden van Nazaré klimt de weg de Serra da Pescaria op, Boven-Jurassisch kalksteen ongeveer 154 miljoen jaar geleden gelegd, uit de zee gelicht toen de Atlantische Oceaan opende. Vanaf de bergkam ontrolt de kust zich zuidwaarts: de lange bocht van Praia do Salgado, het actieve dubbel-duinen systeem tussen de monding van de Alcoa en het zuidelijke einde van het strand, daarna de kliffen die richting São Martinho lopen. Op heldere zuidwesten winden starten paragliders vanaf de duinen. In de late middag ruikt het duinzand naar zout en warm dennenhout vanaf de bergkam erboven. We stoppen. We kijken. De gids vertelt wat je bekijkt.

Dinosaurussporen en de Capela de Santa Ana

De dinosaurussporen liggen in hetzelfde kalksteen, Montejunto- en Alcobaça-formaties, laat-Jurassisch, met één set naar een bijna verticale wand gekanteld door de geologie die volgde. Eromheen kun je gefossiliseerde bivalven, koralen en sponzen onderscheiden. Een stukje verder, de heuvel boven Salir do Porto op, staat de Capela de Santa Ana tussen de dennen. De kapel is mogelijk in de twaalfde eeuw gebouwd. Vissersvrouwen kwamen hier omhoog om afscheid te nemen en te wachten. Hij raakte in de twintigste eeuw in verval en is gerestaureerd. Het is een plek die wil dat je een minuut stil blijft staan, en dat doen we.

A Concha en lunch in São Martinho do Porto

São Martinho do Porto, plaatselijk bekend als A Concha, de schelp, is de baai waar de Atlantische Oceaan door een smalle mond tussen de Farol- en Sant'Ana-heuvels naar binnen komt en zich tot water vlak genoeg om in te zwemmen kalmt, zelfs wanneer de open kust ruig is. Dit is de lunchstop. Lang. Vis op de boulevard, een koud drankje, tijd van de fiets af. In de twaalfde eeuw was het naburige inlaatje bij Alfeizerão een actieve maritieme haven. De zee heeft hem al lang dichtgeslibd. Vandaag is de baai gewoon een plek om te eten, te zwemmen en de ochtend te laten bezinken voor de tweede helft van de rit.

Foz do Arelho en de Óbidos-lagune

Het laatste stuk laat je afdalen naar de Óbidos-lagune en het dorp Foz do Arelho, waar de lagune de zee ontmoet. Twee stranden op hetzelfde punt: de lagunekant, glasachtig en kalm, en de oceaankant, met branding en een Blauwe Vlag. De lagune is het hoofdevenement. Het is het beste stuk van de centrale kust voor watervogels. Eenden en steltlopers in de winter, visarenden die de ondiepten bejagen, blauwe reigers die onbeweeglijk op de pijlerpalen staan, en kleine groepen flamingo’s die in de koudere maanden door de zoutpannen drijven. Bij eb is de geur van zeewier en slib onmiskenbaar, ergens tussen zoet en brak.

De paden rond de lagune — voorbij Várzea da Rainha, door de rietvelden van Braço da Barrosa, onder de steeneiken aan de zuidoever — veranderen een al lange dag in iets stillers. We stoppen op de cais da lagoa met wat licht er nog over is en laten de groep beslissen of we doorgaan naar het diner in Foz of nog wat langer blijven zitten.

Wat de dag van je vraagt

Een hele dag in het zadel. Tachtig kilometer, zo’n 780 m klimmen, op gravel en rustige wegen. Dit is de expert-route. Je moet comfortabel zijn om de dag op de fiets door te brengen, met wat gravelbike-ervaring is handig. Jij en de gids spreken de starttijd af bij de boeking. In de zomer is vroeger veel beter, zowel voor de hitte als voor het windvenster voordat de middag-noordwesten wind opkomt. Helm, handschoenen, oogbescherming, water en tocht-onderhoud zijn inbegrepen. Neem zonbescherming mee en een laag voor de lagune op het gouden uur, dat koeler kan zijn dan je verwacht.